Өндгөвчний задрал буюу апоплекси

Хэвлийн дотоод цус алдалтын нийт шалтгааны 0,5 – 2,5% -ийг өндгөвчний апоплекси буюу өндгөвчний задрал эзэлдэг.  Өндгөвчний апоплекси гэдэг нь ихэнх тохиолдолд өндгөвчний уйланхайн суурин  дээр өндгөвч гэнэт хагарч, өндгөвч болон бага аарцгийн гялтан хальсанд цус алдалтаар илэрдэг яаралтай тусламж шаарддаг эмэгтэйчүүдийн өвчин юм.

Бэлгийн бойжилт бүрэн гүйцсэн эмэгтэйчүүдийн өндгөвчинд фолликулууд боловсорч биений юмны мөчлөгийн эхэн үеэс доминант фолликул боловсрон биений юмний мөчлөгийн дунд үед хамгийн дээд хэмжээ буюу 20 мм диаметртэй болдог. Улмаар, фолликул хагарч бие гүйцсэн өндгөн эсийг ялгаруулдаг. Үүнийг овуляци гэж нэрлэдэг. Фолликул гарч ирсэн өндгөвчний хэсэгт түр зуурын уйланхай үүсдэг бөгөөд үүнийг лютенжүүлэгч бие гэж нэрлэх ба энэ нь шар биеийн даавар ялгаруулж биений юмны мөчлөгийг үргэлжлүүлж, умайн эндометрийг эвсэл үр хүлээн авахад бэлэн болох өөрчлөлтөнд оролцдог. Энэ процесс бол өндгөвчний хэвийн үйл ажиллагааны товчхон зураглал билээ.

Өндгөвчний эдэд бүтцийн эвдрэл буюу дистрофи, хатингаршил буюу склероз болох, умайн архаг болон цочмог үрэвсэлт өвчинтэй байх, өндгөвчний олон уйланхайтах хам шинжтэй байх, овуляцийг идэвхжүүлэх дааврын эм ууж байгаа тохиолдолд ч өндгөвчний хэвийн үйл ажиллагаа, лютенжүүлэгч биеийн үүсэлт алдагддаг ажээ. Үүний үр дүнд, өндгөвчний цусны судсууд агшиж, зарим хэсэгтээ  тэлэгдэн өндгөвчний доторх цус алдалтыг нөхцөлдүүлдэг. Улмаар, цусны судасны  эмзэг байдал нь  лютенжүүлэгч биеийн corpus luteum хэсэгт цус алдалт үүсэхийг нөхцөлдүүлж тэр хэсэгт цусан хураа буюу гематом үүсгэнэ. Энэ эмгэг өөрчлөлтүүд нь өвдөлт, ядарч сульдах, толгой эргэх, дотор муухайрах, бөөлжис цутгах буюу бөөлжих, арьс цонхийх зэрэг шинж тэмдгээр илэрдэг юм. Яаралтай арга хэмжээ авахгүй бол, дотуур цус алдалт үргэлжилсээр эмэгтэйн амь нас, эрүүл мэндэд аюул учирч болзошгүй байдалд хүрдэг. Өндөгвчний хагарлын бусад шалтгаанд хэвлийн гэмтэл, биеийн ачаалал хэтрүүлсэн дасгал хөлдөлгөөн хийх /хэт хүнд зүйл өргөх/, бэлгийн харилцааг хэт эрчимтэй хийх, морь унаж давхих гэх мэт хэвлийн хөндийн дотоод даралт нэмэгдүүлдэг  байдлуудыг хамруулж болох ч гэсэн ихэнх тохиолдолд архаг хууч өвчнүүдээс үүдэн өндгөвч хагардаг.